🛑 घटस्थापना म्हणजे काय?तिचे आध्यात्मिक सांस्कृतिक व सामाजिक महत्त्व काय?
🛑 घटस्थापना कोणी व कशी करावी
🎥 KOKAN LIVE BREAKING || NEWS CHANNEL
✍️ संपादकीय : सिताराम गावडे
🎴सिंधुदुर्ग, दि-२२:- घटस्थापना हा नवरात्र उत्सवाचा प्रारंभ मानला जातो. आश्विन शुद्ध प्रतिपदेला (कधी कधी प्रथमा-द्वितीया संधिकालात) घटस्थापना केली जाते.यामध्ये कलश (घट) स्थापन करून त्यामध्ये पवित्र जल, सुपारी, नाणे, आंब्याची किंवा अशोकाची पाने व नारळ ठेवला जातो. घटाच्या आजूबाजूला माती पसरवून त्यात जव, गहू, तांदूळ, तीळ, मका इ. पेरले जातात. या अंकुरांना “ज्योती” किंवा “देवीचे नवरात्र धान्य” असेही म्हटले जाते.
*आध्यात्मिक महत्त्व*
*देवीचे आवाहन* – घटस्थापना म्हणजे महाशक्तीचे, आदिशक्तीचे आपल्या घरी व मनात आवाहन करण्याची प्रक्रिया.
*कलश हे विश्वाचे प्रतीक* – घटामध्ये पाणी, सुपारी, नाणे ठेवून विश्वाची पंचमहाभूत स्वरूपात स्थापना केली जाते. नारळ म्हणजे शक्ती व समृद्धीचे द्योतक.
*साधना व शुद्धी*– नवरात्रातील उपवास, जप, आराधना ही अंतःकरण शुद्ध करण्याची साधना मानली जाते.
*ऊर्जेचे संचित* – अंकुरणाऱ्या धान्यांतून जीवनाची ऊर्जा प्रकट होते. त्याचा आशय म्हणजे नवचैतन्याचा आरंभ.
*सांस्कृतिक महत्त्व*
*नवरात्र उत्सवाची सुरुवात* – संगीत, नृत्य (गरबा, दांडिया, जगर, भजनी मंडळे), यज्ञ-पूजा यांची सुरुवात घटस्थापनेपासून होते.
*कलात्मक परंपरा* – या काळात देवीच्या विविध रूपांचे दर्शन, देखावे, मंडप सजावट, सांस्कृतिक कार्यक्रम सुरू होतात.
*लोकजीवनात उत्साह*– नवरात्र म्हणजे गावोगाव होणारे एकत्रित सांस्कृतिक जीवनाचे पर्व.
*एकात्मतेचा उत्सव* घटस्थापनेपासून सुरू होणाऱ्या सामूहिक आरत्या, भजनी, जत्रा समाजात एकोपा निर्माण करतात.
*स्त्रीशक्तीचा गौरव*– देवीची पूजा करून स्त्रीशक्ती, मातृत्व व सर्जनशीलता यांचा सन्मान होतो.
. *शेतीशी नाळ* – घटस्थापनेला उगवलेले धान्य हे शेतकऱ्यांसाठी पिकांच्या समृद्धीचे प्रतीक मानले जाते.
*सामूहिक उपक्रम*– ग्रामदैवताच्या मंदिरात किंवा सार्वजनिक मंडळांत घटस्थापना करून लोक एकत्र सण साजरा करतात.थोडक्यात सांगायचे तर घटस्थापना ही फक्त धार्मिक विधी नसून जीवनातील नवा आरंभ, शक्तीचे आवाहन आणि समाजजीवनात एकात्मतेचे बीज रोवणारा सोहळा आहे
मी आता तुम्हाला शास्त्र शुध्द घटस्थापना कशी करायची याबाबत माहिती देत आहे.घटस्थापना विधी (सुरवात कशी करायची)
*शुभ मुहूर्त पाहणे*
नवरात्राच्या पहिल्या दिवशी (आश्विन शुद्ध प्रतिपदा/द्वितीया) सकाळी शुभ मुहूर्तात घटस्थापना केली जाते. प्रामुख्याने अभिजित मुहूर्त किंवा विजय मुहूर्त श्रेष्ठ मानले जातात.
*पूजास्थान शुद्ध करणे*
घरातील देवघर किंवा मंडप स्वच्छ करून रांगोळी काढावी.देवतेची मूर्ती किंवा चित्राजवळ घट ठेवायचे ठिकाण निश्चित करावे.
*पुढील तयारी करणे*
एक पाट/चौरंगावर स्वच्छ पांढरे किंवा लाल वस्त्र अंथरावे.त्यावर थोडा तांदूळ किंवा गहू पसरवून त्यावर मातीची वेदी तयार करावी.या मातीमध्ये जव, गहू, मका इ. धान्य पेरावे. हेच नवरात्रभर अंकुरेल.
*कलश (घट) सजवणे*
पितळी/मातीचा कलश स्वच्छ धुऊन ठेवावा.त्यात स्वच्छ जल भरावे.
पाण्यात सुपारी, नाणे, अक्षता, कुंकू, हळद टाकावीत.कलशाच्या मुखावर आंब्याची/अशोकाची पाने ठेवावीत.
वरती स्वच्छ लाल वस्त्राने झाकलेला नारळ ठेवावा.हा घट म्हणजेच देवीचे प्रतीक मानले जाते.
*घटस्थापना करणे*
कलश मातीच्या पेढीवर ठेवावा.
घटाला फुलांचा हार, दुर्वा, अक्षता अर्पण कराव्यात.घटासमोर दिवा लावावा.या घटामध्येच देवीचे आवाहन केले जाते.
*देवीचे आवाहन मंत्रोच्चाराने*
सामान्यतः ब्राह्मण किंवा घरातील मोठ्यांनी हा मंत्र उच्चारून देवीचे आवाहन करावे :
> “ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे
ॐ घटे देवताः स्थापयामि।”(टीप : घराघरात संक्षिप्त स्वरूपात “जय देवी दुर्गे” अशा आरत्या व नामस्मरणानेही आवाहन केले जाते.)
**दैनंदिन पूजन*
रोज सकाळ-संध्याकाळ घटासमोर आरती, फुले, नैवेद्य अर्पण करावा.
नवरात्रभर घटाचा दिवा अखंड जळत ठेवतात (अखंड ज्योत).अंकुरणाऱ्या धान्याला जल शिंपडावे.
*विसर्जन*
दहा दिवस घटपूजन झाल्यानंतर दशमी/विजयादशमीच्या दिवशी विधिपूर्वक घट विसर्जन करतात.
अंकुरलेले धान्य (ज्योती) कापून घेऊन घराघरांत शुभ म्हणून लावतात किंवा शेतात टाकतात.
*महत्वाची सूचना*
घटस्थापना करताना शुद्धता, मनाची एकाग्रता आणि देवीभक्ती महत्त्वाची आहे.विधी साध्या पद्धतीनेही करता येतो; पण श्रद्धा हेच खरी पूजा आहे.
*………….सविस्तर बातमीसाठी खालील लिंक वर क्लिक करा…….👇👇👇👇*
_________________________
*❇️कोकण लाईव्ह ब्रेकिंग न्यूज चॅनेल च्या व्हाट्सअँप ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी खालील लिंक वर क्लिक करा*
https://chat.whatsapp.com/G0QkRHSM8pVG6G6esWNkkp
*_💥कोकणवासीयांच्या ज्वलंत प्रश्नांवर प्रकाशझोत टाकणारे डॅशिंग न्यूज चॅनल..🔥_*
*_💥गोरगरिबांवरील होणाऱ्या अन्यायाला वाचा फोडणारे दिलासादायक व्यासपीठ..🔥_*
*🔥💥 कोकण लाईव्ह ब्रेकिंग 💥🔥*
_*अचूक बातमी थेट हल्ला*_
*🌐 जाहिराती व बातम्यांसाठी आजच भेट द्या….⬇️*
*♦संपादक : सीताराम गावडे*
*📱संपर्क : +919423304856*
*♦ब्युरो चीफ : विशाल पित्रे*
*📱संपर्क : +919405475712*
*▪️मुख्य कार्यालय*
*कोकण लाईव्ह ब्रेकिंग*
आस्था कॉम्प्युटर शेजारी,अजिंक्य लॉज खाली, बस स्टॅन्ड पाठीमागे
ता.सावंतवाडी, जि. सिंधुदुर्ग
——————————–
*🎴कोकण लाईव्ह फेसबुक पेज👇🏻*
https://www.facebook.com/kokanlivebreaking/
*🎴कोकण लाईव्ह युटयूब चॅनल 👇🏻*
https://www.youtube.com/channel/UC4OBZsXZuVI8r7ezVUUeOJg
*🎴कोकण लाईव्ह वेबसाईट👇🏻*
*🎴कोकण लाईव्ह इंस्टाग्राम👇🏻*
https://www.instagram.com/kokanlivebreaking/
*🎴कोकण लाईव्ह टेलिग्राम👇🏻*
https://t.me/kokanlive
*🎴कोकण लाईव्ह ट्विटर👇🏻*
*🖥️ कोकण लाईव्ह ब्रेकिंग*
_अचूक बातमी थेट हल्ला_