🛑 महाराष्ट्रात प्रथमच सापडली मलबार बांबुटेल ही दक्षिण भारतातील टाचणीची एक दुर्मिळ प्रजात..

🛑 दोडामार्ग येथील वर्ल्ड हेरिटेज साईट असलेल्या मायरिस्टिका स्वॅंप मधून या प्रजातीची करण्यात आली नोंद..

🛑 महाराष्ट्रातील एकमेव अशा मायरिस्टिका स्वॅंप चे महत्व या संशोधनमुळे पुन्हा एकदा अधोरेखित..

✍️ प्रतिनिधी : सुनील आचरेकर

🎴कुडाळ, दि-२६ :- महाराष्ट्रात प्रथमच दक्षिण भारतातील टाचणीची एक दुर्मिळ प्रजात आढळुन आली आहे. मलबार बांबुटेल असे या प्रजातीचे नाव असून महाराष्ट्रातील ही पहिलीच नोंद असल्याचे सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वन्यजीव संशोधकांनी म्हटले आहे. दोडामार्ग येथील वर्ल्ड हेरिटेज साईट चा दर्जा मिळविलेल्या मायरिस्टिका स्वॅंप मधुन या प्रजातीची नोंद करण्यात आली आहे. महत्वाचे म्हणजे मेल्यानोनुरा बायलिनियाटा ही पश्चिम घाट प्रदेशनिष्ठ असुन IUCN Red List नुसार ती Near therented गटात समाविष्ट झाली आहे. या आधी ही प्रजात फक्त केरळ आणि कर्नाटक राज्यातील काही भागामधुन ज्ञात होती. आणि आता उत्तर पश्चिम घाटामध्ये हि पहिल्यांदाच ‌सापडली आहे. ही टाचणी ओळखायची झाल्यास हिचा रंग फिकट निळसर असुन डोके पोट आणि शेपटीवर विशिष्ट पद्धतीने काळे पट्टे दिसुन येतात. तिच्या कुटुंबातील इतर प्रजातींच्या पखांमध्ये असलेला ‘ॲनल ब्रिज’ नावाचा भाग या प्रजातींच्या पंखामध्ये दिसून येत नाही. शिवाय शेपटीच्या टोकाकडील भागाच्या विशिष्ट आकावरुनही ही प्रजाती ओळखता येते.

या संशोधनामुळे महाराष्ट्रातील एकमेव अशा मायरिस्टिकास्वॅंप चे महत्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. सप्टेंबर २०२० मध्ये ही प्रजात संशोधक डॉ. योगेश कोळी व अक्षय दळवी यांना आढळुन आली होती. या प्रजातीचा अधिक बारकाईने अभ्यास केल्यावर ती मलबार बांबुटेल असल्याचे निश्चित झाले. आणि आज त्या संबंधीचे संशोधन ‘जर्नल ऑफ थ्रेटन्ड टॅक्सा’ या शोधपत्रिकेमध्ये प्रकाशित झाले. मलबार बांबुटेल सारखी टाचणीची प्रजात ही दुर्मिळ असून मायरिस्टिका स्वॅंप सारख्या दलदलीच्या भागातच या प्रजाती आढळून येतात. फेब्रुवारी २०२१ मध्ये दोडामार्ग येथील या मायरिस्टिकास्वॅंप ला वर्ल्ड हेरिटेज साईट चा दर्जा प्राप्त झाल्यामुळे मलबार बांबुटेल सारख्या अन्य प्रजातींच्या संवर्धनासाठीही मोठी मदत होईल असे यावेळी डॉ. कोळी यांनी म्हंटले आहे. या संशोधनात डॉ. दत्तप्रसाद सावंत, गुरूनाथ कदम, तेजस सावंत, मयुरी चव्हाण व प्रवीण सावंत यांचे विशेष सहकार्य लाभले आहे.