स्त्री सक्षमीकरण ही काळाची गरज; ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’चे कार्य कौतुकास्पद!
स्त्री सक्षमीकरण ही काळाची गरज; ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’चे कार्य कौतुकास्पद!
चूल आणि मूल यापुरती मर्यादा न राहता महिलांच्या हाताला काम आणि डोक्याला चालना देण्याचा अभिनव संकल्प; सावंतवाडीतील ३०० महिलांचा उत्स्फूर्त सहभाग आशादायी
सावंतवाडी –
स्त्री ही केवळ कुटुंबाची आधारवड नाही, तर समाजाच्या जडणघडणीची एक महत्त्वाची शक्ती आहे. घरातील संस्कारांपासून समाजाच्या विकासापर्यंत तिची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. काळ बदलला, परिस्थिती बदलली, तंत्रज्ञानाने जग बदलले; मात्र आजही समाजातील अनेक महिला आर्थिक, सामाजिक आणि मानसिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्यासाठी संघर्ष करताना दिसतात. म्हणूनच आजच्या काळात स्त्री सक्षमीकरण हा पर्याय नसून काळाची गरज बनली आहे. याच गरजेची जाणीव ठेवून सावंतवाडी शहरात स्थापन झालेले ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’ निश्चितच आशेचा किरण ठरू शकते.
नवनिर्वाचित नगरसेविका सौ. निलिमा नाईक, नगरसेविका सौ. दुल्हारी रांगणेकर, नगरसेविका सौ. सुनीता पेडणेकर आणि सौ अंकीता प्रतिक बांदेकर सौ. मेघा राणे गावडे या जागृत आणि सामाजिक भान असलेल्या महिलांनी एकत्र येत ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’ची मुहूर्तमेढ रोवली आहे.
राजकारणाच्या पलीकडे जाऊन सामाजिक बांधिलकीतून महिलांसाठी काहीतरी ठोस करण्याचा हा प्रयत्न निश्चितच अभिनंदनीय आहे.आज महिलांसाठी विविध कार्यक्रम आयोजित केले जातात. महिला दिन आला की व्याख्याने, मनोरंजनाचे कार्यक्रम, सत्कार आणि कौतुकाचे शब्द यांची रेलचेल होते. हे कार्यक्रमही आवश्यक आहेत; परंतु केवळ करमणुकीच्या कार्यक्रमांनी स्त्री सक्षम होणार नाही. तिच्या हाताला काम, कष्टाला योग्य मोबदला, निर्णयक्षमता, आर्थिक स्वावलंबन आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची संधी मिळाली तरच खऱ्या अर्थाने स्त्री सक्षमीकरण साध्य होईल.
याच वास्तवावर बोट ठेवत फाऊंडेशनच्या अध्यक्षा नगरसेविका सौ. निलिमा नाईक यांनी व्यक्त केलेली भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. महिलांना स्वतःच्या पायावर उभे करण्यासाठी जे जे करता येईल ते करण्याचा निर्धार त्यांनी व्यक्त केला आहे. विशेष म्हणजे महिलांच्या मूलभूत गरजा ओळखून त्यांच्या समस्या सोडविणे, हाताला काम आणि डोक्याला चालना देणे, आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनविणे हा फाऊंडेशनचा केंद्रबिंदू असणार आहे. ही भूमिका केवळ भाषणापुरती मर्यादित न राहता प्रत्यक्ष कृतीत उतरली, तर त्याचे दूरगामी परिणाम सावंतवाडी शहरावर आणि परिसरावर निश्चितच दिसून येतील.
‘एक महिला सक्षम झाली की संपूर्ण कुटुंब सक्षम होते’, हे वास्तव कुणीही नाकारू शकत नाही. घरातील महिला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम असेल, निर्णय घेण्याची क्षमता तिच्यात असेल आणि स्वतःच्या कर्तृत्वावर तिचा विश्वास असेल, तर त्याचा सकारात्मक परिणाम मुलांवर, कुटुंबावर आणि पुढे संपूर्ण समाजावर होतो. त्यामुळे महिला सक्षमीकरणाचा विषय हा केवळ महिलांचा विषय नसून तो समाजाच्या भवितव्याचा विषय आहे.
आजच्या महिला चूल आणि मूल या पारंपरिक चौकटीपलीकडे गेल्या आहेत. शिक्षण, उद्योग, प्रशासन, राजकारण, विज्ञान, कला, क्रीडा अशा सर्वच क्षेत्रांत महिला पुरुषांच्या बरोबरीने कार्यरत आहेत. मात्र ग्रामीण आणि निमशहरी भागातील अनेक महिला अजूनही घराच्या चौकटीत अडकलेल्या आहेत. त्यांच्यात कौशल्य आहे, मेहनत करण्याची तयारी आहे, काहीतरी करण्याची इच्छा आहे; पण योग्य मार्गदर्शन, प्रशिक्षण, बाजारपेठ आणि आर्थिक पाठबळाचा अभाव असल्यामुळे त्यांची क्षमता वापरली जात नाही. अशा महिलांना शोधून त्यांना योग्य दिशा देणे हेच खरे सक्षमीकरण आहे.
याच दिशेने ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’ने टाकलेले पहिले पाऊल विशेष उल्लेखनीय ठरले आहे. महिलांना घरबसल्या रोजगाराच्या संधी कशा उपलब्ध करून देता येतील, त्यासाठी कोणत्या क्षेत्रात काम करता येईल, उपलब्ध संधींचा फायदा कसा घेता येईल, याबाबत मार्गदर्शन करणारा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. या कार्यक्रमाला मिळालेला प्रतिसाद हा फाऊंडेशनच्या कार्याची गरज अधोरेखित करणारा आहे. तब्बल ३०० महिला भगिनींनी नोंदणी करून या कार्यक्रमाचा लाभ घेतला, ही बाब केवळ आकडा नाही; तर सावंतवाडीतील महिलांना संधीची किती गरज आहे, याचा स्पष्ट संदेश आहे.
फाऊंडेशनच्या पहिल्याच कार्यक्रमाला मिळालेला हा उत्स्फूर्त प्रतिसाद पाहता भविष्यात या संस्थेकडून महिलांसाठी कौशल्य प्रशिक्षण, लघुउद्योग, घरगुती व्यवसाय, डिजिटल कौशल्य, बचतगट, स्वयंरोजगार, आर्थिक साक्षरता, कायदेविषयक मार्गदर्शन आणि महिलांच्या विविध सामाजिक प्रश्नांवर काम केले जाऊ शकते. मात्र त्यासाठी सातत्य आवश्यक आहे. उद्घाटनाचा उत्साह काही दिवसांचा आणि नंतर शांतता, असे या उपक्रमाचे होऊ नये.व होणार नाही याची खात्री आहे कारन या फाऊंडेशन मध्ये उच्च विद्याभूषित महिला असल्याने व राजकीय सामाजिक वारसा त्यांच्या पाठीमागे असल्याने हे कार्य निरंतर पणे पुढे चालत राहिल याची खात्री आहे. महिलांच्या आयुष्यात प्रत्यक्ष बदल घडवून आणणारी चळवळ म्हणून या फाऊंडेशनने आपली ओळख निर्माण करणे गरजेचे आहे.
या उपक्रमाला सावंतवाडीच्या नगराध्यक्षा सौ. श्रद्धा राजे भोसले यांनी दिलेला पाठिंबा देखील महत्त्वाचा आहे. ‘मी सदैव पाठीशी आहे’, असे आश्वासन त्यांनी दिल्याने या सामाजिक उपक्रमाला संस्थात्मक बळ मिळू शकते. शहरातील लोकप्रतिनिधी, सामाजिक संस्था, उद्योजक, व्यापारी, स्वयंसेवी संस्था आणि नागरिकांनीही अशा उपक्रमांना सहकार्य केले, तर महिलांसाठी रोजगाराच्या अनेक नवीन वाटा खुल्या होऊ शकतात.
स्त्री शक्ती जागृत झाली तर ती केवळ स्वतःच्या कुटुंबाचे भविष्य बदलत नाही, तर समाजातील चुकीच्या प्रवृत्तींविरोधात उभे राहण्याचे धैर्यही निर्माण करते. अन्याय, अत्याचार, व्यसनाधीनता, अंधश्रद्धा, आर्थिक शोषण आणि सामाजिक असमानता याविरोधात महिलांचा आवाज बुलंद झाला तर समाज अधिक सुदृढ होऊ शकतो. त्यामुळे ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’ने महिलांना केवळ रोजगार देण्यापेक्षा त्यांना आत्मविश्वास, अधिकारांची जाणीव आणि निर्णयक्षमता देण्याचे काम केले पाहिजे.
सावंतवाडी ही सामाजिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध भूमी आहे. या भूमीतून महिला सक्षमीकरणाची एक नवी चळवळ उभी राहत असेल, तर त्याचे स्वागतच झाले पाहिजे. मात्र या चळवळीला राजकीय रंग न देता सर्व स्तरातील महिलांसाठी खुले व्यासपीठ बनविणे हीच या फाऊंडेशनची खरी कसोटी असेल.
आज गरज आहे ती महिलांना मदतीचा हात देण्याची नव्हे, तर त्यांच्या हातात स्वतःचे भविष्य घडविण्याची ताकद देण्याची. दान देण्यापेक्षा रोजगाराची संधी देणे, सहानुभूती दाखविण्यापेक्षा कौशल्य देणे आणि केवळ भाषणे करण्यापेक्षा प्रत्यक्ष कृती करणे हेच खरे स्त्री सक्षमीकरण आहे.
अध्यक्ष सौ. निलिमा नाईक, उपाध्यक्ष सौ. सुनीता पेडणेकर, खजिनदार सौ. दुल्हारी रांगणेकर आणि सचिव सौ. मेघा राणे गावडे ,सौ अंकीता प्रतिक बांदेकर यांच्या पुढाकारातून सुरू झालेला हा प्रवास सावंतवाडीतील हजारो महिलांच्या आयुष्यात परिवर्तन घडवणारा ठरो, हीच अपेक्षा आहे.
पहिल्याच कार्यक्रमाला सुमारे ३०० महिलांचा मिळालेला प्रतिसाद हे स्पष्टपणे सांगतो की, सावंतवाडीतील महिला संधीच्या शोधात आहेत; त्यांना फक्त योग्य दिशा आणि व्यासपीठाची गरज आहे.म्हणूनच ‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’चे हे पहिले पाऊल केवळ एका संस्थेची स्थापना म्हणून न पाहता, सावंतवाडीतील स्त्री शक्तीच्या नव्या पर्वाची सुरुवात म्हणून पाहिले पाहिजे.
कारण—महिला सक्षम झाली तर कुटुंब सक्षम होते,कुटुंब सक्षम झाले तर समाज सक्षम होतो,
आणि समाज सक्षम झाला तरच शहर, जिल्हा आणि देश खऱ्या अर्थाने सक्षम होतो!
‘सक्षम स्त्री फाऊंडेशन’च्या या सामाजिक वाटचालीस मनःपूर्वक शुभेच्छा!